|
|
|
|
М?Н?СТЭРСТВА АДУКАЦЫ?
БЕЛАРУСК? ДЗЯРЖА?НЫ УН?ВЕРС?ТЭТ
ФАКУЛЬТЭТ ЖУРНАЛ?СТЫК?
КАФЕДРА СТЫЛ?СТЫК? ? Л?ТАРАТУРНАГА РЭДАГАВАННЯ
КУРСАВАЯ ПРАЦА
НА ТЭМУ:
"СТЫЛЬ РАДЫЁРЭПАРТАЖУ"
Выканала студэнтка 3-групы
??? курса
Лянев?ч Кацярына
Навуковы к?ра?н?к
дац.?.В.??чанка?
М?нск, 2003
УВОДЗ?НЫ
Сярод даследчыка? няма адз?нства ? пытанн?, што ?я?ляе сабой рэпартаж. Адны л?чаць, што гэта дынам?чна нап?саная ?нфармацыя, якая дае слухачу ?я?ленне пра тую ц? ?ншую падзею праз непасрэднае ?спыманне журнал?ста. ?ншыя збл?жаюць рэпартаж з карэспандэнцыяй. Думк? ? ацэнк? розныя, таму што рэпартаж - не кансерваты?ная форма. Ён знаходз?цца ? разв?цц?, ? руху. Змяняюцца прыёмы, метады паднясення матэрыялу. Наз?ранн? паказваюць, што рэпартаж здзяйсняе рух ад ?нфармацыйнасц? да с?нтэтычнасц?. Так?м чынам, рэпартаж можна назваць жанрам, як? спалучае ? сабе, з аднаго боку, строгую дакументальнасць ? аб'екты?насць (гэта далучае яго да ?нфармацыйных жанра?), з другога боку, маля?н?часць ? эмацыянальнасць, яркасць вобраза?, а гэта ?жо звязана з самай ?стотнай прыкметай жанра, якую называюць рэпартажнасцю ва ?ласным сэнсе слова. Мэта радыёрэпартажу- перанесц? слухача на маесца падзе?. Але падзе? баваюць розныя. Напрыклад, дэпутацк? сем?нар з'я?ляецца падзеяй статычнай. Зраб?ць слухача удзельн?кам статычнай падзе? - значыць адштурхнуць яго ад радыёпрыёмн?ку. Гаворачы пра рэпартаж, пад падзеяй трэба разумець дынам?чны працэс. Тольк? дынам?чная падзея можа стаць падставай для стварэння рэпартажу. Жанр патрабуе ад журнал?ста "акунуцца" у атмасферу падзе? ? праз уласныя адчуванн? данесц? сутнасць таго, што адбываецца. Журнал?ст вядзе аповяд, ужываючы займенн?к я ? дзеясловы бачу, чую, знаходжуся. ? гэтым усё сказана. Указанне часу, кал? адбылася падзея, ап?санне яе акал?чнасцей, розныя дэтал? - усё гэта пав?нна быць не "прыбл?зна", а з абсалютнай дакладнасцю.
У сваёй курсавой я звяртаюся да вывучэння стылю рэпартажу, таму што гэты жанр найбольш прыбл?жаны да азначэння "журнал?стыка". Ён вымагае за?сёды быць у в?ры падзей, ён - ?нфармацыя ? адначасова экспрэс?я. Тут можна цалкам рэал?заваць свой творчы патэнцыял. Рэпартажы ствараюць людз? з акты?най жыццёвай паз?цыяй, як?м уласц?ва за?сёды знаходз?ць нешта новае, паведамляць пра гэта так, як не перадасць н?хто ?ншы. Рэпартаж патрабуе выпрацо?к? ?ндыв?дуальнага стылю, каб слухач хаце? слухаць менав?та твае рэпартажы.
Для таго, каб слухач мог адчуць усе нюансы журнал?сцкага твору, рэпартаж пав?нен быць нап?саны зразумелай ? яснай мовай. Для выпрацо?к? добрага стылю рэпарцёру небходны ?нтэлект, здольнасць кампанаваць дэтал? ? будаваць асацыяты?ны шэраг. Акрамя таго, патрэбна практыка ? ?менне выкарысто?ваць асно?ныя прынцыпы, не кажучы пра любо? да мовы ? веданне граматык?. Гэтыя прынцыпы пав?нны глыбока ?каран?цца ? быць натурал ным?, каб прая?ляцца ?жо рэфлекты?на, нават пад уц?скам жорстк?х тэрм?на? ? абстав?на?.
Менав?та адпаведныя журнал?сцк?я хваты дазваляюць найбольш трапна перадаць прысутнасць журнал?ста на падзе?. Адз?н з так?х хвата? - выкарыстанне ? рэпартажы дэталя? ? падрабязнасця?. Дэталь, скарыстаная журнал?стам, можа надаць рэпартажу нагляднасць. Менав?та праз рэпарцёра слухач атрымл?вае магчымасць уяв?ць сабе рэчы, як?я ап?сваюцца журнал?стам, адчуць тэмбр ? ?нтанацы? галасо? людзей. Спецыф?ка рэпартажу прая?ляюцца ? яго стыл?. Нагляднасць рэпартажу абумо?л?вае выбар стыл?стычных сродка?. Эп?тэты, пара?нанн?, матафары даюць журнал?сту магчымасць перадаць абстав?ны падзе?, намаляваць вобраз непасрэднага ?дзельн?ка працэсу, паказаць дэталь, якая журнал?ста ?раз?ла. У рэпартажы не трэба асцярожн?чаць з выкарыстаннем прыметн?ка?, чаго варта пазбягаць ? ?ншых жанрах. Стыл?стычныя сродк? рэпартажу пав?нны несц? элементы эмацыйнасц?. Журнал?ст можа дамагчыся эфекта прысутнасц? тольк? тады, кал? здолее прав?льна абраць стыл?стычныя сродк? для выказвання сва?х эмоцый, адшука?шы ярк?я ? дакладныя эп?эты, трапныя пара?нанн?.
Рэпартаж разнастайны, с?нтэтычны. Гало?нае заключаецца не ? вызначэнн? жанравай прыналежнасц? рэпартажу, а ? вывучэнн? рэпартажу ва ?с?м багацц? яго жанравых разнав?днасцей, ?ндыв?дуальных стыл?стычных манер, у даследаванн? яго выя?ленчых рэсурса?. Вял?кае значэнне для высвятлення прыроды ? спецыф?к? рэпартажу мае вывучэнне яго стылю. Тэрм?н стыль таксама мае давол? шырокае тлумачэнне. Стыль з'я?ляецца асно?ным паняццем стыл?стык? - раздзелу мовазна?ства, у як?м вывучаюцца функцыянальныя стыл? мовы ? асабл?васц? ?жывання ? ?х мо?ных сродка?. Функцыянальны стыль - гэта разнав?днасць ма?лення, якая адрозн?ваецца с?стэмай мо?ных сродка? ? абслуго?вае пэ?ную сферу дзейнасц? чалавека: навуковую, грамадска-пал?тычную, мастацкую, бытавую. [14]
Кал? к?равацца клас?ф?кацыяй В.В.В?наградава, то ? стыл?стыцы - "вял?кай, мала даследаванай ? нават выразна не аддзеленай ад ?ншых ф?лалаг?чных дысцыпл?н"- вылучаецца тры колы даследавання?: стыл?стыка мовы, стыл?стыка ма?лення ? стыл?стыка мастацкай л?таратуры. Вывучэнне рэпартажнага стылю аднос?цца да стыл?стык? ма?лення. [10]
На долю стыл?стык? ма?лення выпадае задача разабрацца ? тонк?х адрозненнях семантычнага ? экспрэс??на-стыл?стычнага характару пам?ж розным? жанрам? ? в?дам? вуснага ? п?сьмовага ма?лення.
Так?м чынам, стыл?стыка ма?лення вывучае любыя ?стойл?выя формы, спосабы, прыёмы выкарыстання мовы ? вусным ? п?сьмовым ма?ленн?, ?ншым? словам?, вывучае ма?ленчыя жанры, ц? ма?ленчыя стыл?, напрыклад, судовую прамову, газетны фельетон, выступленне на м?тынгу. Менав?та ? гэтым сэнсе мы говорым пра стыль рэпартажу. У самым агульным плане пад ма?ленчым стылем разумюць больш ц? менш устойл?выя ? традыцыйныя спосаб, манера выя?лення, агульнапрынятая ма?ленчая форма, спосабы аб'яднання ма?ленчых адз?нак, пабудовы мовы. Таму, як?м? б розным? ? непадобным? адз?н на аднага н? был? ?ндыв?дуальныя манеры радыёрэпарцёра?, у жанры рэпартажу абавязкова ёсць агульнае, устойл?вае, пастаяннае. Гэтае тыповае ? ?стойл?вае ? вывучае стыл?стыка ма?лення.
Стыл?стыка ма?лення пав?нна выпрацо?вааець свае метады анал?зу. Пры гэтым ужо вылучаецца гало?ны нак?рунак - макс?мальная ?вага да ма?ленчай структуры жанра.
Стыл?стычны анал?з рэпартажу, як ? ?ншых жанра?, пав?нен таксама ?ключаць у сябе вывучэнне кампаз?цы?, ма?ленчай пабудовы твора?, якая мае адносна ?стойл?вы характар. Асобныя элементы ма?лення часта маюць ярка падкрэсленую стыл?стычную афарбо?ку ? прызначэнне.
Наша задача - разгледзець стыль рэпартажу: выяв?ць агульныя кампаз?цыйна стыл?стычная рысы жанру (незалежна ад ?ндыв?дуальнай манеры журнал?ста, тэматык?, зместу), наз?ранне за функцыянальным выкарыстаннем мо?ных адз?нак, як?я ствараюць жанр, вылучэнне тыповых асабл?васцей ? гэтым выкарыстанн?, даследаванне ма?ленчай структуры рэпартажу.
Рэпартажы бываюць падарожныя, прынагодныя, спарты?ныя, ваенныя, судовыя ? ?нш. Трэба памятаць, што кал? а?энтычны матэрыял спалучаееца з белетрыстыкай, а гэта дапушчальна, тады рэпартаж пачынае межаваць з формам? мастацкай л?таратуры. Прыёмы апавядальнай прозы ?жывал?ся ? цяпер часта ?жываюцца тым?, хто дасканала валодае ?нструментарыем